PHP یکی از پرکاربردترین زبانهای برنامهنویسی سمت سرور در جهان است که از اواسط دهه 1990 تا امروز مسیر رشد چشمگیری را طی کرده است. در این مقاله قصد داریم به تاریخچه پی اچ پی بپردازیم و ببینیم چگونه این زبان توسعه یافته است.
پیدایش PHP (سال 1994)
PHP که مخفف Personal Home Page بود، اولین بار توسط “راسماس لردورف” در سال 1994 ایجاد شد. در ابتدا، پی اچ پی یک مجموعهای از اسکریپتهای پرل بود که به منظور پیگیری بازدیدهای آنلاین وبسایت شخصی لردورف طراحی شده بود. به دلیل نیاز به عملکردهای پیچیدهتر، او به زبان C روی آورد و یک رابط کاربری با HTML ساخت.
نسخه ابتدایی پی اچ پی با هدف خودکارسازی صفحات وب شخصی راسماس طراحی شد، اما او به زودی این ابزار را عمومی کرد تا دیگر توسعهدهندگان هم بتوانند از آن استفاده کنند. در نهایت، این مجموعه ابزار به نام PHP Tools در اینترنت منتشر شد.
توسعه و گسترش (1995-1997)
در سال 1995، لردورف اولین نسخه رسمی PHP به نام PHP/FI (Forms Interpreter) را معرفی کرد. این نسخه اولیه شامل قابلیتهای پایهای مانند پردازش فرمهای HTML و ارتباط با پایگاه داده بود. پی اچ پی در این دوره به عنوان یک زبان مستقل رشد کرد و توجه توسعهدهندگان را به خود جلب کرد.
در همین زمان، جامعه توسعهدهندگان شروع به گسترش و اصلاح کدهای پی اچ پی کردند. نسخههای جدید با ویژگیهای بیشتری مانند پشتیبانی از MySQL و سایر پایگاههای داده منتشر شد.
تولد PHP 3 و تغییر نام (1998)
در سال 1997، دو توسعهدهنده به نامهای “زیو سوراسکی” و “اندی گاتمنز”، با همکاری راسماس لردورف، بر روی یک بازنویسی کامل از PHP کار کردند. این بازنویسی که با نام PHP 3 در سال 1998 منتشر شد، به عنوان یک زبان کاملاً جدید با ساختاری بسیار قویتر و ماژولارتر معرفی شد.
یکی از تغییرات مهم این نسخه، تغییر نام از “Personal Home Page” به PHP: Hypertext Preprocessor بود. PHP 3 به دلیل سادگی استفاده و قابلیتهای گستردهای که به توسعهدهندگان ارائه میداد، به سرعت به یکی از محبوبترین زبانهای برنامهنویسی وب تبدیل شد.
معرفی PHP 4 و موتور Zend (2000)
در سال 2000، نسخه چهارم پی اچ پی به نام PHP 4 معرفی شد. این نسخه با استفاده از موتور جدید Zend Engine توسعه یافته بود که باعث افزایش کارایی و سرعت اجرای برنامهها شد. موتور Zend، به زبان پی اچ پی امکان پردازش و مدیریت بهتری از درخواستها و اسکریپتها را داد.
PHP 4 همچنین شامل امکانات بهتری برای مدیریت جلسات، پشتیبانی از بافر کردن خروجی، و امنیت بیشتر بود. این امکانات باعث شد تا پی اچ پی به عنوان یکی از اصلیترین زبانهای برنامهنویسی سمت سرور در میان توسعهدهندگان شناخته شود.
PHP 5 و ورود به دنیای شیگرایی (2004)
در سال 2004، پی اچ پی با انتشار PHP 5 وارد فاز جدیدی از توسعه شد. در این نسخه، قابلیتهای برنامهنویسی شیگرا (OOP) به طور کامل پیادهسازی شد. یکی از بزرگترین تغییرات در PHP 5، اضافه شدن پشتیبانی از موتور دیتابیس PDO (PHP Data Objects) بود که به توسعهدهندگان امکان میداد به صورت ایمن و موثر با پایگاههای داده تعامل داشته باشند.
این نسخه همچنین با بهبودهای اساسی در زمینه امنیت، مدیریت خطا، و پشتیبانی از XML و وبسرویسها، به محبوبیت و گستردگی بیشتر پی اچ پی کمک کرد.
PHP 7: بهبود عملکرد و نوآوری (2015)
بعد از چندین سال از توسعه PHP 5، نیاز به بهبود عملکرد و کاهش مصرف حافظه احساس شد. در سال 2015، نسخه جدیدی از پی اچ پی به نام PHP 7 منتشر شد که تفاوتهای قابل توجهی با نسخههای قبلی داشت.
یکی از بزرگترین ویژگیهای PHP 7، استفاده از موتور جدید Zend Engine 3 بود که منجر به بهبود چشمگیر سرعت اجرای کد و کاهش مصرف منابع شد. همچنین، PHP 7 شامل پشتیبانی از تایپدهی دقیقتر برای پارامترها و توابع شد.
PHP 8: گامی به سوی آینده (2020)
در نوامبر 2020، PHP 8 منتشر شد که نوآوریهای زیادی را به همراه داشت. PHP 8 با معرفی JIT (Just-In-Time compilation) سرعت اجرای کدها را به مراتب افزایش داد. همچنین ویژگیهای جدیدی مانند Attributes و Union Types نیز به این نسخه اضافه شد که توسعهدهندگان را قادر به نوشتن کدهای انعطافپذیرتر و پیشرفتهتر کرد.
نتیجهگیری
پی اچ پی از زمان معرفی تا امروز، مسیر طولانی و موفقی را طی کرده است. این زبان به دلیل سادگی، سرعت بالا، و پشتیبانی گسترده از پایگاههای داده، همچنان یکی از محبوبترین زبانهای برنامهنویسی وب است. با هر نسخه جدید، پی اچ پی بهبودهای عمدهای در کارایی، امنیت، و قابلیتهای توسعه ارائه میدهد که آن را به انتخاب اول بسیاری از توسعهدهندگان وب تبدیل کرده است.
با توجه به تاریخچه گسترده و پویای پی اچ پی، میتوان اطمینان داشت که این زبان همچنان در آینده نقش مهمی در دنیای برنامهنویسی وب ایفا خواهد کرد.